Món ăn ngày Tết và ý nghĩa mang tính biểu tượng

Khi những món ăn truyền thống ngày Tết của Việt Nam đã khá quen thuộc, hãy cùng bước chân sang những nước láng giềng để xem họ 'ăn' Tết như thế nào nhé.

TRUNG QUỐC 

Cũng như các ngày lễ như Chúa Ba ngôi, chủ nhật Phục sinh và lễ Diwali, các loại thực phẩm được dùng trong truyền thống Tết Nguyên đán của Trung Quốc giữ một vị trí biểu tượng (chưa kể là ngon) trong văn hóa. Chẳng hạn như cá, trái cây và sủi cảo không chỉ là đồ ăn nhẹ; chúng là biểu tượng của sự may mắn và thịnh vượng. Việc thưởng thức những món này được cho là sẽ rước may mắn và thịnh vượng vào nhà trong những ngày sắp tới.

Thực sự có một số lớp biểu tượng khi nói đến các món ăn “may mắn” cho Tết, chẳng hạn như tên món ăn nghe như thế nào khi được nói to, cách chế biến và phục vụ có thể làm bữa ăn thêm ý nghĩa.Tất cả càng làm nên điều đặc biệt. Cũng cần biết rằng những vùng miền Trung Quốc lại có những phong tục khác nhau. Nói không xa, tại Việt Nam món ăn Tết ba miền Bắc Trung Nam đều có sự khác biệt. Điều đó có nghĩa là một truyền thống thống nhất mà tất cả mọi người đều tôn vinh là rất hiếm. Và cũng giống như truyền thống Giáng sinh khác nhau tùy theo cách từng gia đình tổ chức, mỗi lễ kỷ niệm Tết âm lịch là duy nhất - có nghĩa là bạn có thể không có tất cả các món ăn này trên bàn của mỗi gia đình, nhưng bạn có thể sẽ gặp một số món ăn khác. 

Cá nguyên con

Theo Kian Lam Kho, đầu bếp và tác giả “Phoenix Claws and Jade Trees: Essential Techniques of Authentic Chinese Cooking” cá là một trong những món ăn biểu tượng quan trọng nhất cho Tết ở Trung Quốc. Đồng thời, bạn sẽ thấy món cá xuất hiện nhiều nhất trong mỗi bữa ăn ngày lễ. Đây là một ví dụ trong đó hai từ có hai ký tự khác nhau, nhưng được phát âm giống nhau.

“Cách phát âm từ `cá' trong tiếng Quan Thoại và nhiều phương ngữ khác là `yú' cũng giống như cách phát âm của từ `dồi dào'“, Kho tiếp tục. “Ý nghĩa của món ăn này là mỗi năm, bạn sẽ muốn có một lượng thực phẩm hoặc của cải dồi dào, để bạn có nó còn lại cho năm sau.” Do đó, theo phong tục, người Trung Quốc thường dọn một con cá vào cuối bữa ăn tối của năm mới, tượng trưng cho mong ước về sự dồi dào trong năm sắp đến. Để tăng thêm tính biểu tượng, cá được giữ nguyên con, có đủ đầu và đuôi, tượng trưng cho sự khởi đầu và kết thúc tốt đẹp cho những tháng tiếp theo.

Quýt và cam

Quýt là loại trái cây truyền thống nhất để làm đẹp bàn ăn, mặc dù bạn có thể sẽ thấy cam và các loại trái cây họ cam quýt khác. Ban đầu là một truyền thống của người Quảng Đông, đây là một ví dụ khác của từ đồng âm liên quan đến may mắn: Từ quýt là `chéng/chnng', phát âm giống như một từ `may mắn'. Chúng được phục vụ vào cuối bữa ăn, và cũng thường được dùng làm quà biếu khi bạn đi thăm viếng họ hàng để mang lại may mắn và hạnh phúc cả năm. Chưa kể, sắc vàng còn là biểu tượng của sự thịnh vượng.

Sủi cảo

Sủi cảo được cho là có hình dáng giống thỏi vàng và bạc - vốn được dùng làm tiền trong thời cổ đại. Món ăn này đại diện cho sự thịnh vượng. Ăn bánh nghĩa là bạn có tất cả số tiền này mà bạn đang thưởng thức. Vỏ bánh có màu trắng gắn liền với thỏi bạc, một thứ mà mà hầu hết mọi người đều quen thuộc. Một đồng xu vàng sẽ được đặt vào một trong những chiếc bánh để vị khách may mắn tìm thấy. Những chiếc bánh này cũng biểu thị cho sự đoàn tụ vì hầu hết các gia đình đều dành thời gian giao thừa để cùng nhau chuẩn bị trước khi ăn vào lúc nửa đêm.

Bánh có thể được làm với thịt lợn hoặc thịt bò xay và luôn có rau, chẳng hạn như măng, cải thảo và hành lá. Theo tổ chức du lịch China Highlights, một số người tin rằng phần nhân bánh mang hàm ý may mắn nhất định, bắp cải và củ cải ăn vào đêm giao thừa mang lại điềm báo tốt cho làn da và tâm trạng. Tuy nhiên,  bạn không nên ăn sủi cảo nhân dưa cải ngâm chua vì nó ám chỉ một tương lai u ám, nghèo khó và khó khăn. 

HÀN QUỐC

Ở Hàn Quốc, ngày Tết được gọi là Seollal. Tết Nguyên đán là một trong hai ngày lễ lớn nhất của người Hàn Quốc. Nhiều doanh nghiệp đóng cửa trong thời gian này và nhân viên được nghỉ phép có lương để gia đình có thể đi du lịch cùng nhau. Mọi người được nghỉ trong dịp này sẽ về thăm gia đình, họ hàng trên khắp cả nước. Và đối với nhiều người Hàn Quốc, một phần quan trọng khác là chuẩn bị lễ Jesa, trong đó sẽ có một bàn với đầy thức ăn để cúng tổ tiên. Đây là thời gian để quây quần với các thành viên trong gia đình, bày tỏ lòng kính trọng với ông bà tổ tiên và thưởng thức những món ăn được chế biến đặc biệt cho dịp này. 

Súp bánh gạo

Người Hàn Quốc thường làm món súp bánh gạo (ddeokguk) để phục vụ gia đình và bạn bè đến thăm. Các vùng khác nhau có các công thức nấu ăn khác nhau và đây là món ăn truyền thống và phổ biến nhất trong năm mới của Hàn Quốc. Ăn một chén súp bánh gạo vào ngày Tết tượng trưng cho sức khỏe dồi dào, sống lâu và trẻ thêm một tuổi. Càng lớn tuổi, nghĩa là bạn càng đã ăn nhiều ddeokguk trong đời. Vì vậy, đừng ngạc nhiên nếu ai đó hỏi đùa “Bạn đã ăn bao nhiêu bát ddeokguk (tteokguk)?” vì họ chỉ muốn tìm hiểu xem bạn bao nhiêu tuổi. 

Nước dùng màu trắng đại diện cho sự tinh khiết, những lát bánh gạo hình tròn giống như đồng xu để biểu thị sự giàu có và thịnh vượng, lá kim (rong biển) và trứng nấu chín được dùng trong lễ Seollal cũng giống như gà tây được ăn vào lễ Tạ ơn ở phương Tây. Người ở miền Bắc Hàn Quốc Ddeokguk hay sử dụng thịt bò để nấu nước dùng, trong khi những bà mẹ miền Nam thường sử dụng hàu. Nhưng, bất kể công thức nào được sử dụng, một khi món ăn được mọi người thưởng thức, có nghĩa là thêm một năm vào số tuổi của họ.

Một số gia đình sẽ làm manduguk thay vì ddeokguk. Cũng là một loại súp, nhưng thay vì bánh gạo, người ta dùng bánh bao. Bánh được làm bằng bột gạo nếp. Hàn Quốc có hơn một trăm loại bánh gạo khác nhau và mọi người ăn chúng quanh năm, nhưng đặc biệt nhiều trong lễ cưới và các ngày lễ lớn.

Nước gạo Sikhye 

Sikhye là một thức uống có vị ngọt truyền thống của Hàn Quốc, thường được dùng như một món tráng miệng. Nó được làm bằng cách đổ mạch nha lên gạo nấu chín. Chất lỏng sau đó được loại bỏ cẩn thận, chỉ để lại những phần thô hơn. Những phần này sau đó được đun sôi cho đến khi thức uống đủ ngọt. Sikhye thường được uống vào cuối bữa ăn, vì được cho là giúp tiêu hóa. Nhiều người rất thích hương vị ngọt ngào vừa phải và mùi lúa mạch độc đáo của sikhye, đặc biệt là vị cơm mềm tan và trôi vào bên trong miệng.  

PHILLIPINES

Mối quan hệ Trung Quốc và Philippines đã trở lại bình thường ngay cả trước khi thực dân Tây Ban Nha đến vào năm 1521. Các thương nhân từ các tỉnh miền nam Trung Quốc đã trao đổi hàng hóa như lụa, đồ sứ, chuỗi hạt và thủy tinh màu cho người Philippines. Hầu hết các thương nhân cuối cùng đã định cư và ảnh hưởng đến văn hóa và ẩm thực địa phương. Trên thực tế, Binondo, Manila thường được biết đến là khu phố Tàu lâu đời nhất thế giới được thành lập vào năm 1594. Các món ăn Trung Quốc như pancit, lumpia, và siomai đã xâm nhập vào gian bếp của người Philippines và dần trở thành những món được yêu thích - kể cả tikoy.

Tikoy

Tikoy thực ra là từ `ti-ke' được Philippines hóa, có nghĩa là “bánh ngọt” trong phương ngữ Hokkien, ngôn ngữ được cộng đồng người Hoa gốc Philippines sử dụng nhiều nhất. Phương ngữ này cũng được sử dụng bởi những người sống ở phía Đông Nam của tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Tikoy còn được gọi là “nian gao” trong tiếng Quan Thoại - phương ngữ được sử dụng rộng rãi nhất ở Trung Quốc. Nó được dịch là “bánh năm mới” hoặc “năm tốt hơn”, hứa hẹn một năm tốt hơn ở phía trước. Tính nhất quán của bánh tượng trưng cho sự gắn kết lành mạnh trong gia đình và các mối quan hệ khác. Đối với một số người, điều đó cũng có nghĩa là vận may, tài lộc sẽ theo bạn trong suốt cả năm.

Nhiều người tin rằng Chua Chiu Hong, một người di cư từ Trung Quốc đại lục, là người đã làm cho món bánh tráng miệng xuất xứ từ Trung Quốc trở thành món được người Philippines yêu thích. Năm 1912, ông thành lập một quầy hàng đơn giản ở trung tâm Ongpin, Manila và bán các món yêu thích như hopia, bánh trung thu và tikoy để ban đầu phục vụ cho những người đồng hương nhập cư. Người Philippines cuối cùng đã đổ xô đến đây mua và ngay nó lập tức trở nên nổi tiếng với món ăn của mình. Gian hàng này đã trở thành Eng Bee Tin và hiện được coi là nơi bán các món ngon Trung Quốc nổi tiếng nhất cả nước.

Tikoy được coi là một trong những món ngon lâu đời nhất của Trung Quốc mà nguồn gốc bắt nguồn từ nhiều câu chuyện khác nhau. Một truyền thuyết đã có từ hơn 2.000 năm trước đây trong thời kỳ của Khổng Tử, liên quan đến Táo quân, người báo cáo với Ngọc Hoàng về hành vi của các gia đình, đó sẽ là cơ sở để xem cuộc sống của họ sẽ được rút ngắn hay kéo dài. Vì thế, người ta cúng bánh tikoy cho ông Táo sẽ khiến ông khó mở miệng nói lời trái ý gia đình vì ăn no thì khó nói, mà ngậm bánh thì khó mở miệng.

Bánh được làm khá đơn giản bằng cách trộn đều bột gạo nếp với nước và đường nâu, thêm trái chà là khô xắt nhỏ rồi trộn đều lần nữa. Cho bột vào nồi hấp chín, sau đó rắc mè rang lên trên. Nhiều người thường cắt bánh thành từng miếng và phủ một lớp trứng đánh tan, sau đó chiên giòn. 

Men&life